الملا فتح الله الكاشاني

177

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

جهت جحود و انكار و عناد با پيغمبر كه وصف او در تورية ايشان بود چهارم آنكه مردمان را بطاعت خدا امر مىكردند و خود به آن مخالفت مىكردند از انس مرويست كه رسول صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود كه در شب معراج بر جماعتى بگذشتم كه لبهاى ايشان را بمقراض آتشين مىبريدند گفتم بجبرئيل كه اينها كيستند گفت خطباى اهل دنيايند كه مردمان را ببر امر مىكردند و خود تارك آن بودند و چون حقتعالى امر كرد كفار را به آنچه بر ايشان شاق بود از كلفت عبادت و ترك رياسة و اعراض از مال ايشان را باستعانت بصبر و صلاة امر كرد در آن امور و فرمود كه * ( وَاسْتَعِينُوا ) * و يارى خواهيد بر حوايج خود بسوى حقتعالى * ( بِالصَّبْرِ ) * بشكيبايى كردن در اداى طاعت و بانتظار نحج و فرج بوسيله عبادت چه صبر بر امور شاقه موجب فرجست و شكيبايى بر كلفت طاعت باعث ترح و از ائمهء هدى عليه السّلام و بعضى از علماى جمهور روايتست كه مراد بصبر صومست يعنى استعانة نمائيد بر ما يحتاج خود در دنيا و عقبى به روزه داشتن * ( وَالصَّلاةِ ) * و به نماز فريضه چه روزه كه عبارتست از صبر بر ترك مفطرات متضمن كسر شهوتست و تصفيهء نفس و توسل بصلاة و التجا به آن جامع انواع عبادت نفسانيه و بدنيه است از طهارت و ستر عورت و صرف مال در اين هر دو و توجه بكعبه و عكوف براى عبادت و اظهار خشوع بجوارح و اخلاص نية بقلب و مجاهده با شيطان و مناجات با حضرت قاضى الحاجات و قرائت قرآن و تكلم بشهادتين و كف نفس از اطيبين كه اكل و جماع است و اين موجب تحصيل مآربست و جبر مصائب و مروى است كه رسول صلَّى اللَّه عليه و آله هر گاه غمگين ميگشت مشغول به نماز و روزه مىشد و مىتواند بود كه مراد بصلاة معنى لغوى باشد كه آن دعا است يعنى استعانت نمائيد بر بلايا بصبر و التجا بدعا و ابتهال بتضرع به حق تعالى در دفع آن و در مجمع آورده كه حب رياست مانع علماى يهود بود از اتباع پيغمبر زيرا كه از زوال رياست خائف بودند اگر متابعت پيغمبر كنند حقتعالى فرمود كه استعانت نمائيد بر وفا كردن بعهدى كه در كتاب تورية بر شما معاهده كرده‌ام كه آن طاعت و اتباع امر من است و ترك آنچه شما را از آن نهى كرده‌ام و تسليم امر من و اتباع رسول من كه محمد ( ص ) است بصبر كردن بر ضيق معيشت و سد رسوم وظايف كه از عوام خود مىگرفتند و يا به روزه كه دافع شره و حرص است كما قال النبى ص ( الصوم و جاء ) و به نماز كه مرغب شما است در آنچه نزد خداست از نعم جليله ابديه و مزهد شما از حطام حقيرهء فانيه و حب رياست كما قال عز اسمه إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ و ديگر به جهت آنكه متضمن تواضع است از براى خدا و دافع حب رياستست و نزد برخى خطاب باهل اسلام است و معنى آنكه استعانة نمائيد بر تبخز مثوبتى كه وعده داده‌ام به كسى كه تابع پيغمبر شود يا بر مشقت تكليف بصبر كه آن حبس نفس است بر طاعات و حبس آن از معاصى و شهوات و به نماز كه متضمن تلاوت قرآنست و تدبر در معانى آن و اتعاظ بمواعظ آن و ايتمار به او امر آن و انزجار از نواهى آن